VerenigingStichting

Tegeltableau met voorstelling van het kofschip de Twee Gebroeders van Hylke Jans Kingma

Vervaardiger: Danser, Dirk

Periode: van 1748 tot 1748

Het tegeltableau is in beheer van het fries Scheepvaart museum. De tekst hieronder is overgenomen van de website van het FSM. 

Omschrijving:

Tegeltableau. 5 x 11 tegels. Beschildering in blauw op wit. Voorstelling van een riviergezicht bij Rotterdam. Centraal een kofschip, schuin van achteren gezien. Het is het kofschip De Twee Gebroeders van Hylke Jans Kingma. Links een driemastoorlogsschip, eveneens schuin van achteren gezien. Het schip voert een Engelse marinevlag. Op de achtersteven de scheepsnaam een mansportret in een lauwerkrans en eronder de scheepsnaam "D IONGE ORANJE". Tussen de kof en het oorlogsschip, op de voorgrond een geroeide sloep. Op de achtersteven daarvan de signatuur van de tegelschilder: "D.I.DANS: ANNO 174(8?)". Op de rechter helft van het tableau diverse andere schepen: kofschepen, driemasters en op de voorgrond een vissersschip (hengst). Op de achtergrond het stadssilhouet van Rotterdam met centraal de stompe toren van de Laurenskerk. Het tableau is gevat in een houten profiellijst.

Achtergrondinformatie Dirk Danser. (Harlingen 1699-1763). Hij trouwde op 1 juli 1730 met Geertje Sijbis Dijksma. Was kunstschilder (Quotisatiekohier 1748: "kladschilder") te Harlingen. Er zijn vier gesigneerde werken bekend: waarvan een in het Fries Scheepvaart Museum (inv.nr. G-245) en drie in het Hannemahuis in Harlingen. Dirk Danser werd voor de vervaardiging van grote tegeltableaus ingeschakeld door gleibakkerijen in Harlingen, Makkum en Bolsward., Het kofschip De Twee Gebroeders is in 1741 te Lübeck gebouwd in opdracht van de Makkumer koopman Hylke Jans Kingma.

Bij de bouw van het schip waren een aantal vernieuwingen doorgevoerd. Het schip was veel groter dan de koffen die men tot dan toe bouwde. Het was uitgerust met een hijsend grootzeil en het vaste topzeil ontbrak. Opvallend was ook het ontbreken van de zwaarden. Marten Kingma, de zoon van Hylke Jans Kingma, schreef dat zijn vader zeer tevreden was over het ontwerp en de uitvoering er van. De kof bleek goed bestuurbaar en zeilbaar te zijn. Daarom liet hij er in Harlingen afbeeldingen van maken op twee tegeltableaus, die geplaatst zijn in het huis van Kingma bij de Verlaatsbrug te Makkum. Het tweede tableau (met de kof voor anker) was een schoorsteenstuk. Dat is waarschijnlijk verloren gegaan., Het oorlogsschip De Ionge Oranje is waarschijnlijk genoemd naar de in 1748 geboren Willem V. Dat het schip de Engelse Marinevlag (geus) voert is te verklaren uit het feit dat het schip deel uit maakte van de Engels-Nederlandse vloot.,

Literatuur:

  • P.J. Tichelaar en S. ten Hoeve, Fries Aardewerk. Bolsward, deel II, (Leiden 2001) p. 79-102.
  • J. Pluis, Fries Aardewerk. Harlingen. Producten 1720-1933, deel VI, Leiden 2005), p. 51-54.
  • Handschrift Marten Kingma, Archief Kingma nr. 2366, Rijksarchief Friesland.
  • J. Pluis, Tegelvaart (Sneek 1988) p. 9-10. - Rienk Wegener Sleeswijk, Hylke Jansz, Schipper, Innovator, Koopman. in: De Moanne jrg 9, nr. 9 (november 2010)